Motaniec

1. NAZWY DAWNE
2. PIERWSZA WZMIANKA
3. HISTORIA
4. INSTYTUCJE KOŚCIELNE I ŚWIECKIE
5. DWÓR l PAŁAC
6. FOLWARK
7. PRZEMYSŁ, TECHNIKA
8. ZIELEŃ KOMPONOWANA, CMENTARZE
9. UKŁAD WSI
10. UKŁAD ZAGRÓD
11. ZABUDOWA
12. STAN ZACHOWANIA
13. WNIOSKI KONSERWATORSKIE
14. KIERUNKI ROZWOJU

początek strony

NAZWY DAWNE: Spaldingsfeld (1786 r.), Spaldingsfelde (do 1945 r.)

początek strony

PIERWSZA WZMIANKA - 1777 r.

początek strony

HISTORIA / zarys /

Wieś założona w okresie tzw. kolonizacji fryderycjańskiej, realizowanej z inicjatywy króla Fryderyka Wielkiego. Nazwa wsi pochodzi od nazwiska radcy kamery wojenno-skarbowej państwa pruskiego Samuela Wilhelma Spalding'a. Pierwotnie we wsi osiedlono 12 kolonistów. W regestrach dóbr domenalnych królestwa pruskiego z 1786 roku zarejestrowano także 12 domostw kolonistów. Według danych z 1868 r. we wsi było: 12 zagród kolonistów, 1 zagrodnik i 15 chałupników (w tym rzemieślnicy) łącznie 20 budynków mieszkalnych.

Liczba mieszkańców: 1872 r. - 491; 1925 r. ? 377;

Obecnie (dane z grudnia 2003 roku) Motaniec jest sołectwem, w skład którego wchodzą następujące jednostki osadnicze: Motaniec-wieś (139 mieszkańców), Kałęga-przysiółek (11), Nowa Kobylanka- przysiółek (18)

początek strony

INSTYTUCJE KOŚCIELNE I ŚWIECKIE

Kościół - wg danych z 1868 r. wieś podlegała ewangelickiej parafii w Bielkowie, filii w Kobylance Szkoła - wzmiankowana w 1868 roku. Wówczas na utrzymanie szkoły przeznaczono ponad 4 morgi ziemi. Budynek, w którym mieściła się szkoła (obecnie budynek nr 16) postawiono w latach 30. XX w.

początek strony

DWÓR I PAŁAC: (nie odnotowano)

początek strony

FOLWARK (nie odnotowano)

początek strony

PRZEMYSŁ, TECHNIKA (nie odnotowano)

początek strony

ZIELEŃ KOMPONOWANA, CMENTARZE

Cmentarze:

• ewangelicki, założony na zachodnim krańcu wsi w XIX wieku. Obecnie nieczynny, zdewastowany. Nagrobki zniszczone. Na terenie cmentarza pozostało kilka starych buków.
• ewangelicki - założony w początku XX wieku, na zachód od wsi Motaniec, w osadzie Kaługa. (obecnie, włączonej do wsi Motaniec). Obecnie nieczynny. We wschodniej części cmentarza postawiono budynek gospodarczy.

W ramach publicznej dyskusji o ochronie dziedzictwa kulturowego Pomorzan jaką przeprowadzono w Gminie Kobylanka, a także pozostając w zgodzie z ustaleniami zapisów ?Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Gminy? w którym uznano tereny niektórych cmentarzy za strefy ochrony krajobrazu, lokalna społeczność wraz z samorządem gminnym podjęła w 2003 roku decyzję o zachowaniu dla przyszłych pokoleń terenów dawnych cmentarzy ewangelickich w Motańcu, Reptowie, Morzyczynie. Opracowano koncepcję zagospodarowania, której realizację przewiduje się na lata 2004-2005. Zagospodarowanie i zachowanie cmentarzy to pierwsza faza większego programu ochrony dziedzictwa kulturowego i narodowego zawartego w "Programie Gospodarczym Gminy Kobylanka na lata 2003 - 2010"

początek strony

UKŁAD WSI

1. lokacyjny - ulicówka ze zwartą zabudową po północnej stronie ulicy, rozwiniętej na osi W-E
2. przekształcenia/zmiany - wg stanu z lat 80-tych XIX wieku krótka ulicówka ze zwartą zabudową północnej pierzei i niepełną w pierzei południowej.
3. współczesny - czytelny stan z lat 80-tych XIX wieku. Zabudowa pierzei rozluźniona na skutek rozbiórki pojedynczych budynków. W bezpośrednim sąsiedztwie wsi pobudowano (po 1945 r.) duże obiekty gospodarcze i hodowlane.

początek strony

UKŁAD ZAGRÓD

1. dominujący tradycyjny - małe zagrody 2-3-budynkowe (typowe dla wsi kolonizacyjnych) z budynkiem mieszkalnym na froncie siedliska - forma D;
2. współczesny - zachowana forma małej zagrody, ale część zagród zdewaloryzowana w wyniku rozbiórki budynków gospodarczych.

początek strony

ZABUDOWA

A/ mieszkalna - domy murowane, głównie z lat 20-30-tych XX wieku. Można wydzielić dwie grupy budynków: niewielkie domy o prostej bryle (np. nr l, 2, 17), ze stromym dwuspadowym dachem (typ VI) oraz większe domy o rozbudowanej bryle (nr 3, 13, 16). Występują domy modernizowane jeszcze przed 1945 r. (nr 2 i 13) oraz takie którym przebudowano elewacje w ostatnich latach. B/ gospodarcza - budynki z okresu początku XX do lat 30-tych XX wieku, murowane, nieduże, bez wartości zabytkowych. Wiele przebudowano lub wyburzono.

początek strony

STAN ZACHOWANIA - ocena walorów zabytkowych miejscowości

Miejscowość o znikomych walorach zabytkowych; stan zachowania układu czytelny, ale częściowo zdegradowany; zabudowa XX-wieczna, nie prezentuje wartości zabytkowych lub szczególnych walorów architektonicznych.

  początek strony

WNIOSKI KONSERWATORSKIE

Nie występują obiekty objęte nadzorem Konserwatora Zabytków

Nie proponuje się wprowadzenie stref ochrony konserwatorskiej

Przewiduje się stworzenie strefy ochrony krajobrazu:

- Motaniec - teren dwóch cmentarzy,

początek strony

Kierunki rozwoju

Motaniec ?strefa przewidziana pod rozwój funkcji przemysłowo-składowych, usług komunikacyjnych oraz rozwój funkcji osadniczej. Uwarunkowaniem podstawowym kształtującym układ przestrzenny stanowi decyzja realizacji obwodnicy - ekspresowej drogi krajowej nr 10, która przebiegając po stronie południowej oddziela wieś Motaniec od wsi Kobylanka. Wzdłuż trasy przebiegu drogi nr 10 po jej północnej i południowej stronie wyznacza się tereny pod rozwój funkcji przemysłowo-składowych oraz pod usługi komunikacyjne (parkingi, motele, gastronomia, itp.).

Po stronie południowej, obecnej drogi nr 10, za istniejącą stacją paliw, wyznacza się tereny pod rozwój funkcji przemysłowo-składowych, usług, handlu i rzemiosła.

Dla rozwoju funkcji podmiejskiego osadnictwa mieszkaniowego przeznacza się tereny po północnej i częściowo po południowej stronie drogi gminnej nr 4140022, biegnącej obecnie przez wieś.