Jęczydół

1. NAZWY DAWNE
2. PIERWSZA WZMIANKA
3. HISTORIA
4. INSTYTUCJE KOŚCIELNE I ŚWIECKIE
5. DWÓR l PAŁAC
6. FOLWARK
7. PRZEMYSŁ, TECHNIKA
8. ZIELEŃ KOMPONOWANA, CMENTARZE
9. UKŁAD WSI
10. UKŁAD ZAGRÓD
11. ZABUDOWA
12. STAN ZACHOWANIA
13. WNIOSKI KONSERWATORSKIE

NAZWY DAWNE:

Brenkenhofswalde (do 1945 r.)

PIERWSZA WZMIANKA:

1770 r.- wieś kolonizacyjna.

HISTORIA / zarys /:

Wieś założona w okresie kolonizacji fryderycjańskiej. ?Nazwa koloni pochodzi od nazwiska radcy kamery wojenno-skarbowej państwa pruskiego von Brenkendorf'a. Wg rejestrów dóbr królewskich znajdujących się w zarządzie w Kołbaczu z 1786 r. we wsi było 10 chłopskich kolonistów i 10 zagrodników - łącznie 30 domostw. Wg danych z 1868 r. - 10 gospodarstw chłopskich i 20 chałupników; łącznie 68 budynków mieszkalnych. W 1925 r. - 41 bud. mieszkalnych.
Liczba mieszkańców: 1868r.-234; 1925r.- 181

INSTYTUCJE KOŚCIELNE I ŚWIECKIE:

Szkoła - wzmiankowana w 1868r., na utrzymanie szkoły przeznaczono pomad 5 mórg gruntu.

DWÓR l PAŁAC: nie odnotowano

FOLWARK: nie odnotowano

PRZEMYSŁ, TECHNIKA: nie odnotowano

ZIELEŃ KOMPONOWANA, CMENTARZE:

1. Cmentarz - założony prawdopodobmie w XVIII w. wraz z kolonią; cmentarz był otoczony ceglanym murem (ok.XIX w.) i osadzony dębami. Obecnie dawne nagrobki zdewastowane, zachowane szczatkowo; drzewostan przezedzony.
2. Obsadzenia ulic: Szpalerowe obsadzenia ulicy na wsch. i zach. obrzeżach wsi (grochodrzew lipy)

UKŁAD WSI:

• lokacyjny - łańcuchówka, luźno zabudowana po wsch.stronie ulicy biegnącej na osi N-S; wieś założona po zachodniej str. jeziora Miedwie, równolegle do jego brzegu;
• przekształcenia/zmiany - ulicówka; z zagrodami lużno posadowionymi po obu stronach ulicy;
• współczesny - ulicówka,liczne wyburzenia całych zagród (szczególnie w płn.części wsi)spowodowały degradacje ulicówki.

UKŁAD ZAGRÓD:

1. dominujący tradycyjny -małe zagrody 2-3 budynkowe z chałupą na froncie siedliska - forma D i D1.
2. uzupełniający tradycyjny - j.w.
3. współczesny - dominuje forma D1 z chałupa stojącą kalenicowo przy ulicy; wiele zagród niekompletnych w wyniku wyburzen bud. gospodarczych.

ZABUDOWA:

mieszkalna - pierwotnie kolonia była zabudowana ryglowmi chałupami wąskofrontowymi (typ 1) lub szrerokofrontowymi(typ IV), charakterystycznymi dla XVIII - wiecznych wsi kolonijnych; nieliczne zachowane przykłady to dom nr 11 (z frontowa ściana szczyową przemurowaną na pocz. XX w.)

i nr 13 (obecnie przebudowany);

do k. XIX w. ryglowe chałupy zastępowano bud. murowanymi - typ V (jak np bud. nr 14)
Obecnie- zdecydowana wiekszość budynków uległa przekształceniom, ok. 20% wybużono i zastąpiono nowymi domami, nie zwiazanymi z formami tradycyjnej zabudowy wsi.

gospodarcza -nieduże budynki ( odpowiednio do skali chałup), pierwotnie szachulcowe; od k. XIX w. wymieniamne na ceglane; stodoły pozostawały w konstrukcji szachulcowej/ryglowej; w mniejszych 2-budynkowych zagrodach występował 1-en bud. gospodarczy łączący funkcje stodoły i bud. inwentarskiego. Obecnie - ok. 30% budynków gospodarzych w zagrodach wyburzono.

STAN ZACHOWANIA: - ocena walorów zabytkowych miejscowości

Miejscowość ze zdegradowanym tradycyjnym układem; zespół zabudowy nie posiada wartości zabytkowych.

WNIOSKI KONSERWATORSKIE:

Postuluje się o ochronę:

• cmentarza;(dzałka nr 56) - warunki ochrony jak w strefie K;
• bud.mieszkalnego nr 14 - mur., szerokofrontowy, 5-osiowy, z bogatym obramieniem okien i drzwi;
• obelisku upamiętniającego poległych w I Wojnie Światowej (teren przy szkole).